Tag Archive | παιδιά

Άη Βασίλη είσαι εδώ;

e0078071_20434225   Σίγουρα το να λέμε ψέματα στα παιδιά δεν είναι το επιθυμητό, αλλά το αντίθετο, να τους παραθέτουμε την αλήθεια προσαρμοσμένη στο αναπτυξιακό τους στάδιο. Είναι όμως τόσο κακό να υποστηρίξουμε την ύπαρξη του Άη Βασίλη; Ας μην ξεχνάμε τη διαφορά ανάμεσα σε ένα ψέμα και σε ένα μύθο με συμβολισμούς. Κι ο Άη Βασίλης είναι ένα τέτοιος μύθος. Η  ψυχαναλύτρια, Francoise Dolto, επισημαίνει πως «τα παιδιά έχουν ανάγκη από ποίηση. Ο μύθος είναι ποίηση και η ποίηση έχει τη δική της αλήθεια».

 

Πότε να πω στο παιδί μου ότι πρόκειται για μύθο;

Καταρχάς, δε χρειάζεται να βιαστούμε και να «σπρώξουμε» το παιδί απότομα στον κόσμο των ενηλίκων. Ανάλογα με τις ερωτήσεις που μας απευθύνει, δίνουμε και την απάντησή μας λαμβάνοντας πάντα υπόψη την ηλικία του. Οδηγός μας είναι οι ερωτήσεις και ακριβώς πάνω σ’ αυτές «πατάμε» για να απαντήσουμε.

Για παράδειγμα, όταν πρόκειται για ένα παιδάκι νηπιακής ηλικίας, οι απαντήσεις μας είναι καλό να συνεχίζουν το παραμύθι και τη μαγεία. Από την ηλικία των 6 ετών και πάνω, το παιδί είναι πλέον σε θέση να διακρίνει το πραγματικό από το μη πραγματικό και να διαχωρίσει την αλήθεια από τη φαντασία.

Με ρώτησε το ίδιο αν υπάρχει.

Προτού μπείτε στον πειρασμό να απαντήσετε με ένα σκέτο «ναι» ή «όχι», διερευνήστε πρώτα τι πιστεύει το ίδιο. Αν απαντήσει θετικά, τότε δεν υπάρχει λόγος να του χαλάσετε το παραμύθι και πείτε του ότι πιστεύετε κι εσείς. Αν πάλι αμφισβητεί την ύπαρξή του, ούτε τότε έχει νόημα να επιμένετε στο αντίθετο. Σ’ αυτή την περίπτωση, καλό είναι να του εξηγήσετε πώς ξεκίνησε αυτή η ιστορία και μιλήστε του για το δικό μας Μέγα Βασίλειο και τη δράση του, ο οποίος  έφτιαξε κοντά στην Καισαρεία μια ολόκληρη πόλη, που ονομάστηκε Βασιλειάδα και ήταν γεμάτη από φιλανθρωπικά ιδρύματα, νοσοκομεία, γηροκομεία, ορφανοτροφεία κ.λπ., ιδρύοντας και καθιερώνοντας τη διανομή αγαθών σε φτωχές οικογένειες.

Του είπαν ότι δεν υπάρχει.

Αν διαπιστώσετε ότι το παιδί έχει απογοητευτεί από μια τέτοια δήλωση, εξηγήστε πως κάποιοι άνθρωποι δεν πιστεύουν στον Άγιο Βασίλη και πως εσείς είστε από αυτούς που πιστεύετε στο μύθο και την παράδοση. Η Dolto αναφέρει «να του εξηγήσεις τη διαφορά που υπάρχει ανάμεσα σ’ ένα μύθο και σε ένα ζωντανό πρόσωπο που γεννήθηκε, είχε γονείς, εθνικότητα, το οποίο μεγάλωσε και θα πεθάνει και που κατ’ ανάγκη κατοικεί σ’ ένα σπίτι πάνω στη γη, όπως όλοι οι άνθρωποι κι όχι στα σύννεφα».

Σε ποιους φέρνει δώρα;

Ο Άη Βασίλης φέρνει δώρα σε όλα τα παιδιά κι όχι μόνο στα «καλά» παιδιά, όπως πολύ συχνά επισημαίνουν κάποιοι γονείς και εκπαιδευτικοί με φράσεις «Αν είσαι καλό παιδί, θα σου φέρει δώρο ο Άη Βασίλης», «Με αυτά που κάνεις, μην περιμένεις δώρο από τον Άγιο Βασίλη» κ.ο.κ. Ο Άγιος λοιπόν φέρνει δώρα σε όλους γιατί πολύ απλά δεν υπάρχουν «καλά» και «κακά» παιδιά, υπάρχουν  μόνο παιδιά που κάνουν λάθη, όπως άλλωστε κάνουν όλοι οι άνθρωποι.

Τι είδους δώρα φέρνει;

Καλό είναι τα δώρα που φέρνει ο Αη Βασίλης να είναι συμβολικά, αντανακλώντας το πνεύμα των Χριστουγέννων και όχι αυτό του καταναλωτισμού, διευκρινίζοντας πως όποιο μεγαλύτερο ή ακριβό δώρο είναι από μέρους των γονιών.

Και τα παιδιά μοιράζουν δώρα!

Όταν το παιδί γράφει το γράμμα του στον Άγιο Βασίλη μπορείτε να του ζητήσετε να σκεφτεί σε ποιους θα ήθελε να κάνει δώρα και τι θα επέλεγε για τον καθένα. Αν και η έννοια της μοιρασιάς, είναι μια έννοια που αναπτύσσεται σταδιακά και αρχίζει να γίνεται κατανοητή στα παιδιά από την ηλικία των 3-4 χρονών κι έπειτα, αυτός είναι ένας από τους πολλούς τρόπους να του εμφυσήσουμε το μήνυμα της ικανοποίησης και της χαράς μέσα από την προσφορά.

Ο Άη Βασίλης πάλι θα ρθει!

Ο Άη Βασίλης υπάρχει γιατί εμείς θέλουμε να υπάρχει! Εξάλλου, ποιος είπε ότι δεν υπάρχει; Όσο υπάρχει αγάπη, όσο προσφέρουμε και μοιραζόμαστε, όσο ονειρευόμαστε, όσο ελπίζουμε, όσο συμβαίνουν θαύματα, όσο τα αδύνατα γίνονται δυνατά και όσο πιστεύουμε σ’ εμάς, στους άλλους, στο καλύτερο, στο επόμενο, στο απίθανο και τ’ άπιαστο, τόσο θα υπάρχει. Προσωπικά πιστεύω ακόμη, εσείς;

 

Κατερίνα Κοντογιαννάτου

Advertisements

Μήνυμα σε γονείς Νο7

m2 «Δεν μπορείς να κάνεις τα παιδιά σου να συμπεριφέρονται καλύτερα κάνοντάς τα να νιώθουν χειρότερα. Όταν τα παιδιά νιώθουν καλύτερα, συμπεριφέρονται καλύτερα.»

Μήνυμα σε γονείς Νο5

 

m2 «Τα παιδιά  δεν μιμούνται τόσο αυτό που φαινόμαστε  όσο τον απόκρυφο ψυχισμό μας, γι’ αυτό θυμώνουμε υπερβολικά έντονα με κάποια χαρακτηριστικά τους, είναι τα χαρακτηριστικά που έχουμε κι εμείς οι ίδιοι και που τα μισούμε.»

Μάρω Βαμβουνάκη

Ελληνική οικογένεια: όταν η ανάγκη βαφτίζεται αγάπη

οικογενειαΜια πολύ ενδιαφέρουσα «κουβέντα», που θα προκαλέσει ωστόσο κάποιες αντιδράσεις…

Ο Τρύφωνας Ζαχαριάδης, ψυχαναλυτικός θεραπευτής, απαντά στην ψυχολόγο-ψυχοθεραπεύτρια Κατερίνα Μαγγανά σε συνέντευξη του περιοδικού Αρμονία (11/2010)

 

 

Ο θεσμός της οικογένειας, κρατά τα σκήπτρα. Είναι ο σημαντικότερος θεσμός του ανθρώπου και γιατί;

 Τρύφων Ζαχαριάδης: Ο βιολογικός ορισμός της οικογένειας δεν ανταποκρίνεται στην ευρύτερη  διάστασή του, ούτε κοινωνιολογικά ούτε απόλυτα ψυχολογικά. Συχνά, άτομα χωρίς σχέσεις αίματος μπορούν να αποτελέσουν μία οικογένεια. Η λειτουργία της οικογένειας υπάρχει από τη στιγμή που δημιουργούνται δεσμοί στις σχέσεις των μελών της. Πράγματι, ο θεσμός διατήρησε τα πρωτεία του ισχυρά. Διατηρήθηκε, γιατί είναι ανθρώπινη ανάγκη να ανήκουμε κάπου και να προσδοκούμε αυτό το «κάπου» να μας προσδώσει ασφάλεια, στήριξη, κατανόηση και αποδοχή.

Τι νόημα αποδίδετε στην έννοια της «δεμένης» ελληνικής οικογένειας; Μπορεί να «δέσει» το μέλλον των παιδιών της;

 Τρύφων Ζαχαριάδης: Είναι αλήθεια πως στον τόπο μας η δομή της «καλής» οικογένειας κρατά ιδιαιτερότητες, που έχουν σχεδόν πάντα σχέση με τις ανάγκες των γονιών. Διατηρούν τρόπους εκπαίδευσης και συμπεριφοράς που ευνουχίζουν την συναισθηματική ωριμότητα των παιδιών.  Μέσα στο πλαίσιο της υπερβολικής προστασίας και προσφοράς, αρνούνται να τα αφήσουν να εξελιχθούν και να αναλάβουν τον εαυτό τους , δεν τους επιτρέπουν να αυτονομηθούν.

Η υπενθύμιση: «Είμαστε πολύ δεμένη οικογένεια» κρύβει την διευκρίνιση-απειλή: «Κανένας από αυτή την οικογένεια δεν είναι έτοιμος (ώριμος) να αποχωριστεί κανέναν». Όσο πιο αδύναμα καθιστούν τα «μικρά» μέλη της οικογένειας, τόσο πιο «δεμένη» και «καλή», την αντιλαμβάνονται.

Στατιστικά, οι «δεμένες» οικογένειες «δένονται» κυρίως από τις ανάγκες της μητέρας, που φυσικά δεν καλύπτονται από την συναισθηματική οντότητα του πατέρα-συζύγου. Η χειραφέτηση του παιδιού θυσιάζεται στο βωμό των γονεϊκών αναγκών. Δεν θέλουν, δηλαδή, να εγκαταλειφθούν από το παιδί, επειδή το επιλέγουν ως συναισθηματικό σύντροφο. Την ανάγκη τους, την βαφτίζουν αγάπη: «Μας λατρεύει και δεν θέλει να φύγει από κοντά μας»! Πιστέψτε με, όταν τα παιδιά «επιλέγουν για φίλους» τους γονείς, δεν αποκτούν εύκολα εραστές!

Ποιες άλλες παράμετροι ενισχύουν αυτό το φαινόμενο και «δικαιολογούν» τη συγκεκριμένη συμπεριφορά των Ελλήνων γονιών;

 Τρύφων Ζαχαριάδης: Θα μπορούσαμε να υποστηρίξουμε ότι εκτός από την ψυχοπαθολογία των ανθρώπων που δημιουργούν μια οικογένεια τέτοιου είδους, υπάρχει σχέση και με τις δύσκολες εποχές που βίωσε ο ελληνισμός τους τελευταίους αιώνες (τουρκοκρατία, Α’ και Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος, εμφύλιος). Το υλικό αυτό ψυχολογικά μεταφράζεται από κοινωνική σε ατομική ανασφάλεια, φόβο και συναισθηματική ευαλωτότητα.

Επομένως, υπήρξε βαθιά επιθυμία στην ελληνική κοινωνία να οριοθετήσει με υπερβολή έναν οικείο εσωτερικό χώρο, που θα κάλυπτε ότι δεν της πρόσφερε το εξωτερικό περιβάλλον.  Με βάση αυτά τα δεδομένα, αναπτύχθηκε σταδιακά μια μορφή δεσμού που λειτούργησε στο πλαίσιο μιας ψυχοπαθολογίας.

Ένας ικανός αριθμός ελληνικών οικογενειών κλείνει ασφυκτικά τον περίγυρό της, αντιμετωπίζει τους εκτός εστίας καχύποπτα και προκαλεί μια νοσηρή συνοχή στα μέλη της. Τα παιδιά συμβιώνουν με τους γονείς, κυριολεκτικά ή συναισθηματικά, μέχρι ιδιαίτερα μεγάλες ηλικίες. Ακόμα κι όταν αποκτούν σύζυγο, σχεδόν ποτέ δεν αποεπενδύουν από την πρώτη οικογένεια, ώστε να επενδύσουν συναισθηματικά στην καινούργια.

Γιατί, αφού θεωρητικά «αγαπάμε τα παιδιά μας» και προσπαθούμε να «τους τα δώσουμε όλα», δημιουργούμε τόσους πολλούς δύσκολους, ανώριμους και φοβισμένους ενηλίκους;

 Τρύφων Ζαχαριάδης: Το οικογενειακό περιβάλλον αποτελεί την πρώτη πηγή από την οποία το παιδί αντλεί όλες τις γνώσεις του και τις συναισθηματικές εκδοχές του.  Παιδιά όμως υπήρξαν κάποτε και οι γονείς. Αυτό σημαίνει πως για να διαμορφώσουν ένα ευτυχισμένο παιδί, προϋπόθεση είναι να έχουν ζήσει και βιώσει την ευτυχία από τους δικούς τους γονείς.

Αναφέρομαι σε ένα είδος αναπαραγωγής συμπεριφοράς, δηλαδή μια αλυσίδα εκπαίδευσης συναισθηματικής, που μεταφέρεται ασυνείδητα από γενιά σε γενιά. Αν δεν αποφασίσει κάποιος να κόψει έναν κρίκο από αυτή την αλυσίδα, δυστυχισμένοι και ανώριμοι γονείς θα συνεχίσουν να κατασκευάζουν δυστυχισμένα και ανώριμα παιδιά.

Ποιες πιστεύετε ότι είναι οι κυριότερες δυσλειτουργίες των νέων οικογενειών;

 Τρύφων Ζαχαριάδης: Πιστεύω πως έχουν κοινό παρονομαστή με τις παλιές. Αναζητούν κώδικα επικοινωνίας που θα τους επιτρέψει να αγαπηθούν τα μέλη της, αλλά δεν τον βρίσκουν. Παλαιότερα, οι ρόλοι υπήρξαν περισσότερο «ξεκάθαροι» : ο άντρας φερόταν καταπιεστικά στη γυναίκα και εκείνη, αντιδρώντας, «ροκάνιζε» τη σχέση του με τα παιδιά.

Σήμερα, με την εργαζόμενη γυναίκα, αλληλοκαταπιέζονται. Διεκδικούν από τα παιδιά τους να γίνουν «σύντροφοι» του πατέρα ή της μητέρας, «θεραπευτές» της οικογένειας, «αποδιοπομπαίοι τράγοι» της ή καλούνται να βάλουν σε τάξη την «οικογενειακή αταξία». Στην ουσία, μιλάμε για ανώριμους συναισθηματικά γονείς που ψάχνουν ενήλικα συναισθηματικά παιδιά για να τους «νταντέψουν». Όλα αυτά καθρεφτίζουν και το πρόβλημα της ελληνικής κοινωνίας: συναισθηματική ανωριμότητα.

Με δεδομένη τη σημερινή κατάσταση μιας γενικευμένης κρίσης, πώς βλέπετε να «στέκεται» η σύγχρονη μέση ελληνική οικογένεια; Μπορεί να λειτουργήσει σαν σάκος του κοινωνικού μποξ και πώς;

 Τρύφων Ζαχαριάδης: Κάθε φορά που οι «εξωτερικές» κρίσεις συναντούν τη μέση ελληνική οικογένεια, δημιουργείται μια μορφή εσωστρέφειας αντίστοιχη με αυτήν της «δεμένης» οικογένειας που σχολίασα. Όταν η πολιτεία ή η κοινωνία δεν ανταποκρίνονται στους ρόλους που θα έπρεπε να έχουν, όπως για παράδειγμα σήμερα με την οικονομική και άλλου είδους κρίση,  διαχέεται ένα αίσθημα πανικού για το πώς θα «επιβιώσουμε», δηλαδή «ποιος θα μας αναλάβει».

Ο κοινωνικός περίγυρος, αντί να λειτουργήσει σαν καλή μητέρα, μετατρέπεται σε μια σκληρή μητριά. Σε αντιστάθμισμα, η οικογένεια –έστω και με υπερβολή– αναλαμβάνει να παίξει ακόμα πιο «προστατευτικούς» ρόλους: «κλείνεται» στον εαυτό της. Το μόνο που μου προκαλεί ανησυχία στην εποχή μας είναι το αντανακλαστικό αποτέλεσμα της οικονομικής και συναισθηματικής μιζέριας. Η ανέχεια γεννά καινούργιες μορφές εξουσίας, και αυτές επηρεάζουν και την οικογενειακή επικοινωνία. Το παιχνίδι της εξουσίας, όταν δεν εκτονώνεται ικανοποιητικά στη σεξουαλικότητα, διοχετεύεται επιθετικά στις ανθρώπινες σχέσεις.

Στον καινούργιο αιώνα ποιες οι δομικές αλλαγές της οικογένειας και ποια τα βασικά στοιχεία της;

 Τρύφων Ζαχαριάδης: Κοινά στοιχεία συνεχίζουν να είναι όσα συνδέουν τα μέλη της οικογένειας , δηλαδή οι δεσμοί, βιολογικοί, νομικοί, συναισθηματικοί καθώς και αυτοί της οικογενειακής ιστορίας. Οι διαφοροποιήσεις έχουν σχέση με το οικογενειακό προφίλ. Ανατέλλει όλο και περισσότερο το είδος της μονογονεϊκής οικογένειας.

Γυναίκες που επιλέγουν να αποκτήσουν παιδί χωρίς σύντροφο. Περισσότερα διαζύγια, όπου συνήθως το παιδί μεγαλώνει με τη μητέρα. Παιδιά που αποκτήθηκαν από άλλο γάμο. Άλλη παράμετρος, η «δανεική» μήτρα και η εξωσωματική διαδικασία.

Κάποια παιδιά έχουν ένα βιολογικό γονιό, έναν κοινωνικό γονιό, ενώ υπάρχει ίσως ο δότης ή η δότρια που συντελεί στη γέννηση και απόκτηση τους. Γίνεται φανερό ότι αλλάζει η δομή της οικογένειας. Οι επιλογές μοιάζουν πιο «πολύπλοκες» και ταυτόχρονα πιο «χαλαρές», ενώ τα «ζευγάρια» λειτουργούν ως μοναχικές οντότητες. Ό,τι όμως κι αν αλλάξει, το αίτημα της ανθρώπινης ύπαρξης θα παραμένει ένα: να αγαπηθεί για να βιώνει ασφάλεια και αποδοχή.

Ο οικογενειακός θεσμός θα συνεχίσει να αντιστέκεται στις κρίσεις;

 Τρύφων Ζαχαριάδης: Η οικογενειακή ομάδα θα συνεχίσει να παίζει το σημαντικό ρόλο της. Η κρίση του θεσμού έχει μεγαλύτερη σχέση με τη συμπεριφορά του ζευγαριού. Στην ανθρώπινη συμπεριφορά, η ευχέρεια και η συνήθεια να πληγώνει ο ένας τον άλλο είναι ενδεικτική της εχθρότητας που διέπει την κοινωνική επικοινωνία. Είμαι όμως αισιόδοξος για την προσαρμοστική ικανότητα του θεσμού. Μπορεί τα οικογενειακά συμπτώματα να συμβολοποιούν το κοινωνικό άγχος, αυτό όμως μας επιτρέπει να αποκρυπτογραφήσουμε τις αιτίες της όποιας δυσλειτουργίας…

Ποιος είναι τελικά ο πραγματικός προορισμός της οικογένειας; Και πώς μπορεί να επιτευχθεί;

 Τρύφων Ζαχαριάδης: Οι γονείς επιλέγουν τη διδαχή της συντροφικότητας στα παιδιά τους και, ενώ πρέπει να τα διευκολύνουν συναισθηματικά να τους αποχωριστούν, τα προσκολλούν στη σχέση τους. Μας μοιάζει φυσική η αρχή (ικανοποίηση) και αφύσικο το τέλος (αποχωρισμός, θάνατος, ματαίωση). Ακούγεται απλό, αλλά η ευτυχία και η ωριμότητα –και των παιδιών και των γονιών– εξαρτώνται από τη συναισθηματική τους εκπαίδευση απέναντι στη συντροφικότητα και τον αποχωρισμό. Δοκιμάστε το!

 

Πηγή: omada-aerostato.com